Xin chào bạn, tôi là Cư sĩ Rừng Trúc. Mời bạn chế sẵn cho mình một tách trà hoặc một ly cà phê, ngồi xuống cho thật thoải mái, rồi cùng tôi chậm lại một chút giữa cuộc đời vội vã này.
Trong câu chuyện lần trước, tôi và bạn đã cùng nhau làm một việc nhỏ mà không hề dễ, đó là dám dừng lại và gọi tên cái điều đang làm cho lòng mình nặng. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng mở ra một trong những nút thắt thường gặp nhất, một nỗi sợ mà tôi tin rằng ai trong chúng ta cũng từng có ít nhất một lần, dù không phải lúc nào cũng nói ra thành lời. Đó là nỗi sợ rằng, một ngày nào đó mình sẽ ra đi, mà cả một đời mình đã sống lại chẳng để lại điều gì, chẳng có chút ý nghĩa nào.
Bạn đã bao giờ rơi vào cảm giác này chưa. Một buổi nào đó, bạn tình cờ đọc được câu chuyện về một con người sống thật lớn. Như bác sĩ Albert Schweitzer, một người tài hoa, đang có cả một tương lai rực rỡ ở châu Âu, vậy mà ông từ bỏ tất cả để sang tận châu Phi, dựng một bệnh viện giữa rừng sâu, dành trọn phần đời còn lại để chữa bệnh cho những người nghèo khổ nhất.
Bạn đọc xong, trong lòng dâng lên một niềm kính phục. Nhưng ngay sau niềm kính phục ấy, lại có một cái gì đó nhói lên rất khẽ. Bạn nhìn lại đời mình. Sáng đi làm, chiều trở về, ăn cơm, xem điện thoại, đi ngủ, rồi mai lại y như vậy. Và bạn tự hỏi, còn mình thì sao đây. Mình bé nhỏ quá. Mình cứ thế này rồi trôi tuột qua cuộc đời, liệu có để lại được điều gì không, hay rồi cũng tan biến đi như thể chưa từng tồn tại.
Nếu bạn từng có cảm giác đó, thì tôi muốn bạn biết rằng bạn không hề cô đơn đâu, vì đó là một nỗi niềm rất con người. Nhưng tôi cũng muốn nhẹ nhàng hỏi bạn một câu, và mong bạn thành thật với chính mình. Cái cuộc đời ý nghĩa mà bạn ngưỡng mộ ấy, bạn đã từng thật sự bước về phía nó một bước nào chưa, dù chỉ là một bước rất nhỏ? Hay là bao lâu nay, nó vẫn chỉ dừng lại ở chỗ ngưỡng mộ, ở chỗ ao ước, ở chỗ bạn nhìn từ xa rồi khẽ thở dài.
Tôi hỏi như vậy, không phải để trách bạn đâu. Tôi hỏi vì chính tôi cũng đã từng y như thế. Bởi vì giữa hai chữ muốn và hai chữ làm, là cả một khoảng cách rất xa. Rất nhiều người trong chúng ta dành nhiều năm trời để muốn sống một cuộc đời ý nghĩa, để ngưỡng mộ những người sống được như thế, nhưng cái muốn ấy chẳng bao giờ biến thành dù chỉ một hành động cụ thể. Và rồi, trớ trêu thay, chính cái muốn suông đó lại quay ra làm khổ ta. Ta thấy mình kém cỏi, thấy mình tụt lại phía sau, thấy mình như có lỗi với chính cuộc đời mình.
Nhưng bạn ạ, càng đi, tôi lại càng nhận ra một điều. Đó là hình như chúng ta đã hiểu hai chữ ý nghĩa hơi sai một chút. Chúng ta hay đo ý nghĩa bằng quy mô. Bằng việc nó lớn tới đâu, ảnh hưởng tới bao nhiêu người, được nhớ tới trong bao lâu, để lại dấu ấn gì cho thế gian. Cứ như thể một cuộc đời chỉ đáng kể khi nó được người đời ghi nhớ.
Nhưng bạn thử nghĩ mà xem. Nếu ý nghĩa của một đời người mà phải phụ thuộc vào chuyện có được thế gian nhớ tới hay không, thì gần như tất cả những con người đã từng sống trên mặt đất này đều là vô nghĩa hết, bởi vì thế gian quên đi gần như tất cả mọi người, chỉ sau một hai thế hệ là cùng. Ông bà cụ kỵ của chúng ta, tên các cụ là gì, các cụ vui buồn ra sao, mấy ai trong chúng ta còn nhớ được. Vậy chẳng lẽ các cụ đã sống một đời vô nghĩa hay sao? Tôi không tin là như thế.
Cho nên cái nỗi sợ vô nghĩa, nếu nhìn cho thật sâu, thật ra thường là nỗi sợ mình sẽ biến mất mà không để lại một dấu vết nào. Đó là cái tôi trong ta không muốn tan đi. Và cố gắng chống lại điều đó bằng cách để lại một dấu ấn thật to, thì cũng giống như đang chạy đua với một thứ mà ta không bao giờ thắng nổi, bởi vì rồi mọi thứ rốt cuộc đều sẽ qua đi. Đó là lẽ vô thường của cuộc đời, mà có lẽ tôi với bạn sẽ còn nói nhiều hơn trong những câu chuyện sau.
Ý nghĩa không nằm ở độ lớn của việc bạn làm, mà nằm ở cái tâm và cái sự thành thật mà bạn đặt vào từng ngày sống bình thường của mình.
Một người mẹ nuôi con bằng tất cả sự kiên nhẫn và yêu thương, đó là một cuộc đời ý nghĩa. Một người thợ làm công việc của mình một cách tử tế, đối xử với một người khách lạ bằng lòng tốt, đó là một cuộc đời ý nghĩa. Một con người, trong cái góc nhỏ của riêng mình, sống cho đúng với điều mà mình tin là tốt đẹp, thì đó đã là một cuộc đời trọn vẹn ý nghĩa rồi.
Ngay cả vị bác sĩ mà bạn ngưỡng mộ kia, ông ấy đâu phải trở nên ý nghĩa nhờ được cả thế giới ghi nhớ. Ông ấy ý nghĩa ngay trong từng lần cúi xuống băng bó cho một người bệnh đang đau đớn ngay trước mặt mình. Cái sự lớn lao mà ta nhìn thấy, thật ra chỉ là rất nhiều hành động nhỏ bé chân thành cộng lại mà thôi. Và ý nghĩa thì đã trọn vẹn ngay trong từng hành động nhỏ ấy rồi, chứ đâu phải đợi đến khi cộng đủ lớn mới có.
Hiểu được như vậy, thì cách để hóa giải nỗi sợ kia hóa ra lại rất gần. Nó không bắt bạn phải đi tìm một điều gì thật vĩ đại ở phương trời nào xa xôi. Nó chỉ mời bạn lấy đúng cái giá trị mà bạn ngưỡng mộ, có thể là lòng trắc ẩn, có thể là sự tử tế, có thể là lòng dũng cảm hay sự tận tụy, rồi đem nó vào một hành động thật cụ thể, ngay trong cuộc sống thật của bạn, ngay hôm nay.
Bạn ngưỡng mộ vị bác sĩ đã chữa bệnh cho người nghèo ư. Bạn không nhất thiết phải sang tận châu Phi. Bạn có thể kiên nhẫn hơn một chút với cái người khó tính ngay trước mặt mình. Bạn có thể làm một điều tốt cho một ai đó mà người ta không thể trả ơn lại cho bạn. Một hành động nhỏ như thế, nếu được làm bằng tất cả tấm lòng, thì nó mang trong mình đúng cái cốt lõi của việc lớn lao mà bạn hằng kính phục. Và thế là ý nghĩa thôi không còn là một ngọn núi xa nữa, mà trở thành một điều bạn chạm được, ngay trong ngày hôm nay.
Vậy nên hôm nay, thay vì đem đời mình ra so với câu chuyện lớn lao của một ai đó rồi thấy mình bé nhỏ, tôi xin mời bạn làm một việc nhỏ thôi. Bạn hãy gọi tên cái giá trị mà bạn trân quý nhất, cái phẩm chất mà bạn ngưỡng mộ ở những con người bạn vẫn kính phục. Rồi tìm một cách thật cụ thể để sống ra cái giá trị ấy ngay trong hôm nay, dù là nhỏ tới đâu cũng được.
Chỉ một hành động thôi, nhưng làm cho trọn, làm cho thật. Đừng làm để được ai ghi nhận, cũng đừng làm để lại dấu ấn gì cả. Hãy làm chỉ đơn giản vì nó đúng với con người mà bạn muốn trở thành. Và bạn sẽ thấy, ngay trong khoảnh khắc ấy, nỗi sợ vô nghĩa không còn chỗ nào để mà bám víu nữa. Bởi vì ngay lúc đó, bạn đang sống một cuộc đời có ý nghĩa rồi. Không phải một ngày nào đó. Mà là ngay bây giờ.
Ý nghĩa, hóa ra, chưa bao giờ là một cái đích ở cuối một sự nghiệp lớn. Nó là cái chất lượng trong cách bạn sống trọn vẹn ngày hôm nay. Chúng ta không cần một cuộc đời được người ta nhớ tới. Chúng ta chỉ cần một cuộc đời được sống thật. Trong câu chuyện sắp tới, tôi và bạn sẽ cùng nhìn vào một nút thắt khác, một nút thắt lạ lùng, bởi vì nó lại xuất hiện ngay giữa những người mà ta thương yêu nhất. Đó là cảm giác cô đơn, ngay cả khi ta không hề ở một mình.
Đó là đôi điều tôi muốn gửi tới bạn hôm nay. Tôi là Cư sĩ Rừng Trúc. Chúc bạn một ngày bình an, và hẹn gặp lại bạn trong câu chuyện kế tiếp.
Bài viết nằm trong loạt podcast Cư sĩ Rừng Trúc, "Chậm Lại Một Chút", trên tienich.blog.
* Bài viết được trình bày và diễn đạt bằng AI, dựa trên chất liệu làm việc thực tế của Cư sĩ Rừng Trúc với AI. Nội dung thể hiện quan điểm và kinh nghiệm cá nhân của Cư sĩ Rừng Trúc, không đại diện cho bất kỳ tổ chức hay cá nhân nào khác.